• Visual Studio.NET nedir?
• Visual Studio.NET Sürümleri
• Proje ne demektir?
• Visual Studio.NET Proje seçenekleri
• Visual Studio.NET ile bir ASP.NET uygulaması
• Şekilsel Olarak Düzenlemeler Yapmak
• Kod Yazmak
• Code Behind
• Çalıştırma seçenekleri
Bir .NET uygulaması geliştirmek için kullanabileceğiniz araçlar birden fazladır. Textpad, Notepad gibi sıradan text editörler veya Visual Studio.net ve Web matrix gibi özel editörler.
İsterseniz baştan başlayalım. Öncelikle devam eden cümlemin altını çizerek yazdığıma dikkat edin:
.NET’e ait herhangi bir uygulama notepad gibi basit bir metin editörü ile en başından sonuna kadar geliştirilebilir.
Bu önemli bir cümle sakın unutmayın.
Madem önemli cümlelerden gidiyoruz alın size bir tane daha:
ASP.NET uygulamaları, kendi içinde ne kadar karmaşık olursa olsun, ne kadar teknoloji barındırırsa barındırsın, çıktıları sonuçta birer HTML veya client taraflı bir scripttir.
Sadece asp.net uygulamaları mı? Hayır.
Bütün web uygulamaları.
Ne olurlarsa olsunlar, sonuçta geldikleri yer browserdır ve browserda sadece HTML i ve java scripti tanır.
Sakın bu iki cümleyi unutmayın.
Şimdi gelelim Visual studio.NET’e (VS.NET 2003).
Öncelikle VS.NET , .NET platformunun tek ve eşsiz editörüdür. Bırakın rakibini, alternatifi yok gibidir. (web matrix ayrı bir platformda iyi bir editör)
En son söylenmesi gerekeni şimdi söyleyeyim de rahatlayayım, eğer .NET ait herhangi bir konu (VB.NET, C#, ASP.NET vb) öğrenmek istiyorsanız, kesinlikle VS.NET i tavsiye ederim.
Tabii ki VS.NET bir öğrenme aracı değil, bir profesyonel uygulama geliştirme aracı, ama dedim ya bu en son söylenecek şeydi….
Aslında VS.NET e bir editör demek yanlış.
O, - biraz önce söylediğim gibi - .NET in uygulama geliştirme aracı.
.NET de ne yapmak istiyorsanız, hemen hepsini VS.NET ile kolayca, görsel arabirimler ile yapabilirsiniz.
Neden böyle?
çünkü, .NET i de VS.NET’i de aynı firma, Microsoft geliştirmiş.
Bundan doğal bir şey olabilir mi?
Visual Studio veya diğer editörler ile çalışanlar ortam hakkında aşağı yukarı bir tahminde bulunabilirler.
Görsel araçlar ile bütün bir projeyi baştan sona, çok hızlı bir şekilde geliştirmemize yardımcı olur bu tip araçlar.
Visual Studio.NET Sürümleri
Lafı uzatmadan VS.NET i tanıtmaya başlayayım.
Öncelik mayıs 2003 ayında çıkan VS.NET 2003 ile birlikte, şu an iki sürümü kullanılıyor (2005 serilerine bu yazımda değinmeyeceğim).
Bu sürümlerde kendi aralarında, “Architect”, “Enterprise Developer”, ve “Professional” gibi farklı alt sürümlerle piyasada bulunabilir.
Öncelikle kurulumdan başlayalım. Donanımınız ne kadar güçlü olursa olsun VS.NET kurulumuna zaman ayırmalısınız.
Minimumda yarım saat. Normal donanımlarda daha da fazla.
Kurulum CD leri, yüklemeyi otomatik yapıyor.
Sizin yapacağınız fazla bir şey yok.
VS.NET için hangi donanım gereksinimlerine ihtiyacınız olduğunu http://msdn.microsoft.com/vstudio/productinfo/sysreqs/default.aspx
adresinden öğrenebilirsiniz.
VS.NET i ilk çalıştırdığınızda aşağıdaki gibi bir ortamla karşılaşırsınız:
Gerçekten şık bir dizayn, bir de neler yapabildiğini bilseniz …
Yukarıda da söylediğim gibi, VS.NET ile .NET’e ait her uygulamayı geliştirebilirsiniz. Üstelik istediğiniz dilde. Bunlar neler mi? Öğrenmek çok kolay, Yukarıdaki ekrandan file> new… daha sonra “project” i tıklayın ve geliştirebileceğiniz uygulamaları görün:
Visual Basic.net, C# ve C++ ile geliştirebileceğiniz projeler, ekranın sağ tarafında verilmiş. Bu resimden hepsi gözükmüyor, ben sizin için hepsini gösteren bir resim oluşturdum:
Buraya bakarsak, vb ile geliştirebileceğimiz proje tiplerini görürsünüz. Örneğin “windows application” ile bir desktop uygulama geliştirebiliriz. “Class Library” ile bir .NET sınıf, “ASP.NET web service” ile bir web servis uygulaması geliştirebilirsiniz.
Peki bir proje ne demektir?...
Herhangi bir uygulama için bir proje oluşturulduğunda, bu uygulama için gerekebilecek (bazen gerekmeyecek) her şey VS.NET tarafından otomatik olarak oluşturulur. Bu cümle sizin için bir şey ifade etmiyor olabilir.
O zaman bir uygulama üzerinden gidelim. Yukarıdaki proje seçeneklerinden, “ASP.NET web application” u seçelim, projemize bir isim verelim ve “ok” ye tıklayalım.
Visual Studio.NET ile ASP.NET uygulaması geliştirmek
VS.NET bir müddet çalışacak sizi bekletecek ve aşağıdakine benzer bir ortamı karşınıza çıkaracak. Benzer diyorum çünkü bu ortamları kendinize göre uyarlayabiliyorsunuz:
Seçtiğimiz proje bir web uygulaması olduğu için, VS.NET, asp.net ile uygulama geliştirmek için gereken bütün ortamı ve dosyaları oluşturdu.
Siz farkında olmadan, IIS (Internet information Services) e, kayıdınızı yaptı, Proje için gerekli olacak “bin” dizinini oluşturdu ve ekran görüntüsünün sağ tarafında gözüken, dosyaları oluşturdu
Bu pencereye “solution explorer” denir ve iki kısımda incelenir. Birincisi projemiz için gerekli olan ve olabilecek referanslar ve ikincisi gerekli olan veya olabilecek dosyalar.
Madem bir web projesi geliştiriyoruz o zaman uzantısı aspx olan bir ASP.NET sayfası mutlaka olmalı. Bunu VS.NET sizin için oluşturur. Ancak buna mukabil “Style.css” dosyası olmayabilir. Yani siz bunu isterseniz kullanırsınız. Buna rağmen VS.NET bu dosyayı da sizin için oluşturur.
ASP.NET sayfanızı “aspx” olarak sizin için oluşturan VS.NET aynı zamanda, bu dosya içinde de gereken ifadeleri koyar. İlk başta “WebForm1.aspx” olarak tanımlı gelen bu dosyanın ismini üzerine sağ tuşla gelerek değiştirebilirsiniz. Ben bu ismi “deneme.aspx” yaptım.
Deneme.aspx in VS.NET de iki temel görünümü vardır. Bunlar dizayn ve HTML dir.
Dizayn da, görsel araçları sürükle bırak ile sayfaya taşıyabilirsiniz. HTML de ise doğrudan “web form” ve HTML kod ifadelerinizi yazabilirsiniz:
HTML görüntüsünden de ansıyacağınız gibi VS.NET bir ASP.NET sayfası için gerekebilecek her şeyi sayfaya eklemiş. Henüz sayfamız boş ama alt yapı hazır.
Gelin şimdi basit bir uygulama geliştirelim.