ASPÜlkemizde hızla yayılmış ve geçen yıllar boyunca üzerinde epeyce bir Türkçe kaynak oluşmuştur. ben en baştan başlamayı tercih ediyorum çünkü konuyla hiç ilgilenmemiş ve yeni başlayacakların bir hakkı olarak görüyorum bunu. Orta düzeyde bir uygulama geliştiricisi iseniz de bu yazıma bir göz atmanızı tavsiye ederim.
Sizinde gözünüzden kaçan bir takım kavramları yakalama şansınız olabilir.
Türkiye’deki ASP kaynakları konusundaki çorbada benimde bir parça tuzum var.
Bilişim zamanına göre uzun sayılabilecek bir süreç içinde, okuyucularımdan gelen ve onları en çok yanıltan temel kavramlar üzerinde duracağım bu yazımda. Her şeye baştan en temelinden başlayacağım, referans kaynaklardan elde edilebilecek bilgiler benim tarzım değil. Bunları internetten kolayca bulabilirsiniz. Ancak gerek bu köşede olsun gerekse ASP.NET köşemde olsun amacım işin mantığını (daha duygusal bir ifade ile ruhunu) siz okuyucularıma anlatmaktır. Bu prensibim kitaplarım içinde geçerlidir.
Kitaplarımda bana gelen yardım isteği maillerinin epeyce bir yüzdesini temel düzeydeki yardım ihtiyaçları oluşturmaktadır.
Hadi başlayalım.
Yapacağımız çok basit “merhaba dünya”… Uygulaması. Anlayanlar anladı.
Programlamaya ilk asp ile başlayanlara bir açıklama: bir programlama dilini anlatırken ilk verilen örnek “merhaba dünya” mesajı yazdırılmasıdır. Bu evrensel bir kuraldır.
Yoksa hangi programlama dilinden geliştirirseniz geliştirin programınız çalışmaz.
Bu kural ilk örnek için geçerli….:-)
Espriyi bir yana bırakırsak yapacağımız basit bir asp sayfası geliştirmek olacak.
Ancak bu sayfayı geliştirene kadar bazı alt yapıları sağlamalıyız. Aslında bazı alt yapılardan kastım sadece bir internet sunucusu kurmak. Bu uygulamayı geliştirene kadar pek çok temel konuya ve özellikle IIS 5.0 ve 5.1 yönetimine değineceğim ve sonuçta uygulamamızın çalışana kadar hangi “kavramlara” bulaştığını inceleyeceğiz.
Tekrar, hadi başlayalım.
Bir ASP uygulamasını çalıştırmamız için iki temel koşulun sağlanması gerekir
Uygun işletim sistemi
İnternet sunucusunun kurulumu.
Bu koşul bir çok kombinasyonu içinde barındırıyor. Ama ben genel eğilimler üzerinden giderek en yaygın olanlarından bahsedeceğim.
Birinci koşul olan İşletim sistemi, doğal olarak microsof’un işletim sistemlerinden biri olmalı. Çünkü ASP Microsoft’un geliştirdiği bir teknoloji. Peki, başka işletim sistemlerin de olmaz mı? Olur. Ama bu başka bir yazı konusu.
Windows95 araştırmadım (hala kullananda var mı bilmiyorum) ama ondan bu yana ki bütün Windows işletim sistemleri.
İkinci koşul bir internet sunucusu. Bana kalsa hemen IIS (Internet Information Server) deyiveririm. Ama maalesef PWS de (Personel Web Server da) var.
İnternet sunucu programları, asp uygulamalarımızı çalıştıran programlardır.
Bunlar sayesinde asp sayfalarımız işlenir ve istemcinin talepleri karşılanır.
Windows98 PWS, windowsNT, 2000 ve XP IIS kullanır.
Bu yazımda ASP nin çalışması için temel koşul olan IIS ı inceleyeceğiz.
Önce kurulumla başlayalım.
IIS’ın kurulumu
İyi haber IIS için ayrıca bir para ödemenize gerek yoktur. Windows CD inizle birlikte gelir. Kötü haber IIS Windows kurulurken, eğer özel olarak işaretlememişseniz kurulmaz. Bunun için Windows işletim sisteminizin CD sini bulup kurulumu yapmanız gerekir.
Kontrol panelden program ekle kaldırı seçin, karşınıza bir pencere çıkacak bu pencerenin sol tarafından “add/Remove Windows Componenets” düğmesini tıklayın. Bu işlem sonucu bilgisayarınız bir miktar arama yapacak ve aşağıdaki pencereyi çıkaracak:
Eğer bu pencerede koyu renkle gösterdiğim IIS’in yanındaki check box işaretli değilse, burayı işaretlenmeniz gerekiyor. Daha sonra next butonuna basarak, windows un önergelerini takip edin. Windows sizden işletim sisteminin CD isteyecek ve buradan IIS yi bulup bilgisayarınıza yükleyecektir.
Eğer bu kutucuk işaretliyse bir şey yapmanıza gerek yok. IIS zaten kurulu demektir.
(Bu adımlar windows2000 server için verilmiş olup, windows2000 prof, windowsXP içinde benzerdir)
Evet bilgisayarımız ASP sayfalarını çalıştırmaya hazırdır.
İlk Uygulamamızı geliştirmeden önce IIS ı yakından inceleyelim.